“Có những hồ chứa gần như không có ai quản!”

(Dân trí) - “Có những hồ gần như không có ai quản. Có những hồ 2 tháng liền nước tích lại mà không ai cảnh báo, không ai nhắc nhở. Đây là việc yếu kém, cần chấn chỉnh”, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hoàng Văn Thắng trao đổi với báo chí bên lề Hội thảo về an toàn đập.

Thưa Thứ trưởng, một vấn đề quan trọng hiện nay là công tác quan trắc và quản lý vận hành hồ, đập. Tuy nhiên, phần lớn các hồ, đập ở nước ta có quy mô vừa và nhỏ và công tác quản lý an toàn tại các hồ, đập này này còn nhiều bất cập, dẫn đến những sự cố đáng tiếc trong thời gian qua. Trong năm nay Bộ NN&PTNT sẽ có những đề xuất và giải pháp nào cụ thể để cải thiện tình hình trên?

 

Tôi cho rằng việc dự báo mưa rất quan trọng vì nếu biết sắp có mưa, người ta sẽ chủ động xả nước trước, hồ mới an toàn. Nhất là vào cuối mùa mưa, mặc dù hồ nước đầy nhưng không biết mưa có đến không nên không dám xả nước vì xả nước thì sợ không đủ nước cho sản xuất nông nghiệp, nhưng nếu không xả thì lũ đến không biết làm thế nào.

 

Cho nên dự báo mưa, dự báo khí tượng thủy văn là rất quan trọng. Tuy nhiên công tác này đòi hỏi hạ tầng cao, từ trang bị hệ thống radar thời tiết đến hệ thống không gian, quan trắc vệ tinh và cả nâng cao năng lực. Trong thời gian vừa qua, các tổ chức quốc tế đã hỗ trợ và Chính phủ đã chỉ đạo phải nâng cao năng lực, tôi nghĩ chúng ta sẽ có những chuyển biến mới trong thời gian ngắn tới.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hoàng Văn Thắng trao đổi với báo chí

Vấn đề thứ hai là công tác quản lý. Có những hồ nhỏ gần như không có ai quản. Có những hồ 2 tháng liền nước tích lại mà không ai cảnh báo, không ai nhắc nhở. Đây là việc yếu kém cần chấn chỉnh.

 

Vừa qua chúng tôi cũng đẩy mạnh công tác kiểm tra giám sát liên ngành. Đầu tiên là hướng dẫn về quản lý hồ, tiếp đó là đào tạo đi đôi với kiểm tra giám sát địa phương. Ngay trong các cuộc họp gần đây, chúng tôi đã yêu cầu các địa phương cần tăng cường giám sát vận hành hồ chứa, phải cử người thường xuyên có mặt tại khu vực hồ, nhất là vào mùa lũ. Cần nắm bắt diễn biến tình hình và đưa ra cảnh báo kịp thời. Tôi cho rằng đây là giải pháp rất tốt mà không tốn kém gì, cần phải làm ngay.

Thứ trưởng vừa nói quy trình vận hành hồ chứa là việc phải làm ngay. Vậy đến thời điểm này, Bộ NN&PTNT, nhất là Tổng cục Thủy lợi, đã thực hiện việc ban hành quy định về vận hành hồ chứa như thế nào?

Phải nói rằng quy trình vận hành hồ chứa là rất quan trọng. Đa số các hồ chứa lớn, hồ chứa vừa, đặc biệt là các hồ chứa có bể van đều có quy trình hết. Điều này chúng ta đã làm từ lâu rồi và có hướng dẫn đầy đủ. Tuy nhiên, các hồ chứa nhỏ thì vận hành yếu vì các hồ này không có cửa van nên nước về bao nhiêu cứ qua tràn và tự động vận hành như thế.

 

Nhưng theo tôi đó là tư duy cũ. Hiện nay chúng tôi cho rằng đã có hồ thì phải có quản lý vận hành. Cho nên chúng tôi đang đề nghị địa phương trước mắt cần làm một quy trình đơn giản cho các hồ này. Những hồ có quy mô lớn, quy mô vừa chúng ta đã làm vận hành tốt rồi thì những hồ có quy mô nhỏ cần tiếp tục phải làm.

Năm ngoái, câu chuyện ở hồ Vực Mấu đã gây tranh cãi rất lớn giữa chính quyền địa phương với cơ quan dự báo về việc thông tin cho người dân di tản trước khi xảy ra sự cố đập. Vậy việc quan trắc cụ thể trong mùa lỹ năm nay sẽ được xử lý như thế nào?

Hồ Vực Mấu đã được vận hành đúng quy trình vì quy trình vận hành đã được UBND tỉnh phê duyệt. Theo tôi nhớ, trong trường hợp này, khi có lũ về, người ta đã thông báo rất sớm rồi: Từ 7h sáng thông báo bằng điện thoại, 8h sáng thông báo bằng công văn chuyển đến tận tay cho chính quyền địa phương. Tuy nhiên, khi 19h xảy ra mưa lớn thì có nơi người dân vẫn không nắm được tình hình.

Có hai vấn đề ở đây. Thứ nhất là hệ thống thông tin phải chấn chỉnh lại vì khi có thông tin thì người dân phải được tiếp cận kịp thời, để làm điều này cả hệ thống phải làm chứ không phải riêng ông chủ đâp. Đối với chính quyền địa phương xã khi lũ đến phải có quy trình quản lý và chúng tôi cũng đã có nhắc nhở. Do đó, cần đẩy mạnh hệ thống thông tin hạ lưu.

 

Thứ hai liên quan đến câu chuyện hồ Vực Mấu làm sao để vận hành tốt hơn. Cơ bản từ trước tới nay công tác vận hành không hiểu quả là do dự báo yếu. Nếu có thông báo thì ở diện rất rộng, nên ông chủ đập không biết chính xác mưa sẽ xảy ra ở chỗ nào. Do đó, cần tăng cường năng lực dự báo để cho các hồ, đập nhất là hồ có quy mô lớn biết trước mưa sẽ đến và dự báo tương lai gần ra sao.  

 

Hiện nay chúng tôi đang làm tương đối tốt ở một số hồ và hy vọng rằng với đầu tư tiếp về hạ tầng thời gian tới sẽ có chuyển biến rõ rệt. Về thông tin trên cả nước, thì bắt buộc các ông chủ đập phải có thông tin cho hạ lưu. Hiện các hồ chứa lớn đã làm rồi, nhưng các hồ chứa nhỏ cũng phải làm.

Xin Thứ trưởng cho biết trong thời gian tới, việc huy động sự hỗ trợ của các tổ chức đối với việc nâng cấp quản lý các hồ chứa sẽ như thế nào?

Chúng tôi sẽ huy động mạnh mẽ sự hỗ trợ của quốc tế. Tuy nhiên, tôi cho rằng chính chúng ta phải chủ động. Ở các hồ nhỏ người dân địa phương là người được hưởng lợi nhưng họ cũng không quan tâm vì người dân coi đó là việc của Nhà nước. Sắp tới cần đẩy mạnh quản lý hồ dựa vào cộng đồng. Có những hồ có 40-50 hộ sinh sống xung quanh thì chính những người này cần tham gia quản lý hồ và quyền địa phương cũng phải hỗ trợ với tư cách là quản lý nhà nước, nhất là các sở nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Xin trân trọng cảm ơn!

Thảo Nguyên (ghi)